دکتر اسماعیل اسدزاده

گفتگو با دکتر اسماعیل اسدزاده

زندگی را زیاد سخت نگیرید

محال است از پروتزهای دندانی بخصوص پروتزهای متحرک در ایران صحبتی به میان بیاید و نام دکتر اسماعیل اسدزاده مطرح نشود. این پیشکسوت دوست داشتنی و فرهیخته رشته پروستودونتیکس ایران که سال ها مدیریت گروه پروتز متحرک دانشکده دندانپزشکی دانشگاه شهید بهشتی را برعهده داشته و دانشجویان و متخصصان فراوانی از آموزش های ایشان بهره مند شده اند، بدون شک یکی از درخشان ترین چهره های تاریخ دندانپزشکی و پروتز ایران محسوب می شوند.  دکتر اسدزاده در سال 1395 ریاست شانزدهمین کنگره انجمن پروستودونتیست های ایران را هم برعهده دارند و به همین دلیل مختصری هم درباره کنگره شانزدهم از ایشان سوال کردیم. در انتهای گفتگو از دکتر پرسیدم نظرتان درباره زندگی چیست و ایشان پاسخ دادند زندگی را نباید زیاد سخت گرفت.

دکتر علیرضا آشوری

فقط یک حق انتخاب داشتیم

متولد سال 1321 در تهران هستم. پدرم در کار چاپ فعالیت می کرد و مادرم خانه دار بود. ما سه برادر و یک خواهر بودیم. سال 1339 از دبیرستان تمدن در تهران دیپلم گرفتم و همان سال در کنکور دانشگاه تهران شرکت کردم. آن موقع از رشته های گروه پزشکی فقط یک رشته می توانستیم انتخاب کنیم. بنابراین نمی توانستیم هم دانشکده پزشکی امتحان بدهیم هم دندانپزشکی هم داروسازی و هم دامپزشکی. من به دلیل علاقه ای که به دندانپزشکی داشتم این رشته را انتخاب کردم و خوشبختانه پذیرفته شدم.

دوره 5 ساله آن زمان را در خرداد سال 1344 به پایان بردم و همان سال برای خدمت نظام وظیفه در قالب سپاه بهداشت اعزام شدم. 5 ماه خدمت من در بوشهر بود و 9 ماه هم در زاهدان خدمت کردم. در سال 1346 خدمت من تمام شد و وارد فعالیت حرفه ای دندانپزشکی شدم.

مربی بخش پروتز متحرک

وقتی خدمت نظام وظیفه تمام شد برای کار در بیمارستان خانواده ارتش درخواست دادم که تازه تاسیس شده بود و نیاز به دندانپزشک داشت. آن زمان همه سعی داشتند یک کار صبح ثابت داشته باشند و جایی استخدام بشوند و من هم مستتثنا نبودم. به هرحال درخواست من مورد قبول واقع شد. همان موقع استاد عزیز من آقای دکتر نیلفروشان با من تماس گرفتند و گفتند که دانشجویان دانشکده دندانپزشکی دانشگاه ملی بزودی وارد بخش می شوند و دانشکده در بخش پروتز متحرک نیاز به مربی دارد و به من گفتند به خانم دکتر وفا مراجعه کن و بگو دکتر نیلفروشان مرا فرستاده. من به همراه مرحوم دکتر ارفعی با هم به دانشکده رفتیم. خانم دکتر وفا مصاحبه کوتاهی با ما انجام دادند و هر دو بعنوان مربی در بخش پروتز متحرک مشغول به کار شدیم.

چرا پروتز؟

واقعیت این است که علاقه من به پروتز تا حد زیادی مرهون استاد عزیزم جناب آقای دکتر دادمنش بود. من در زمان دانشجویی در دومین مرتبه ای که در بخش متحرک بیمار می دیدم، جناب آقای دکتر دادمنش تازه از آمریکا به ایران آمده بودند و استاد من بودند. بیماری که من در خدمت دکتر دادمنش کار کردم کیس پیچیده ای بود و با راهنمایی دکتر دادمنش توانستم آن بیمار را درمان کنم. حضور دکتر دادمنش و دانش ایشان از رشته پروتز دریچه جدیدی جلوی چشمان ما باز کرد و همین مساله نقش مهمی در علاقه من به پروتز متحرک داشت.

آموزش هم می دیدیم

ماجرا به این شکل نبود که ما بعنوان مربی فقط آنجا آموزش بدهیم بلکه آموزش هم می دیدیم. خانم دکتر وفا برای ما بیمار می گذاشتند و بالای سر ما می آمدند و راهنمایی می کردند و ایرادات احتمالی را گوشزد می کردند. خانم دکتر وفا از دانشگاه لندن مدرک تخصصی پروتز داشتند و دقیقا همان اسلوب و نظم و ترتیب انگلیسی را در بخش و در آموزش به دانشجویان و به ما پیاده می کردند. ما هفته ای یکبار در مورد یک موضوع در زمینه پروتز متحرک کنفرانس و بحث علمی داشتیم که باعث می شد اطلاعات مان همواره به روز باشد.

تخصص پروتز

بعد از 3 سال با استفاده از بورس سازمان پیمان مرکزی (سنتو) برای دریافت مدرک تخصصی پروتز عازم انگلستان و دانشگاه لندن شدم. خیلی با صداقت عرض می کنم که در انگلستان ما کمبود خاصی در زمینه آموزش نداشتیم و واقعا همه چیز را خانم دکتر وفا به ما آموزش داده بودند. آنجا بیشتر وقت ما صرف تز تحقیقاتی و بحث های تئوریک شد. در نهایت بعد از اخذ مدرک تخصصی به ایران برگشتم و دوباره در بخش پروتز متحرک دانشکده ملی سابق(شهید بهشتی) مشغول به کار شدم.

20  سال مدیریت گروه

6  ماه یا یکسال بعد از بازگشتم به ایران، به درجه استادیاری رسیدم و 5 یا 6 سال بعد دانشیار شدم و فکر می کنم 20 سالی مدیر گروه بخش پروتز متحرک دانشکده دندانپزشکی دانشگاه شهید بهشتی بودم، حدود ده سال عضو هیات ممتحنه بورد تخصصی بودم. در نهایت در بهمن سال 79 بازنشسته شدم و میدان را به جوانترها واگذار کردیم.

بعد از بازنشستگی ارتباطم کمافی السابق با کنگره های علمی همیشه برقرار بوده. در واقع از زمان ورودم به دانشکده همیشه با کنگره های علمی ارتباط نزدیکی داشته و دارم. در زمان دانشجویی ما، نخستین کنگره انجمن دندانپزشکی ایران برگزار شد و از همان موقع من در کنگره های علمی حضور داشتم.

گل هایی که به بار نشستند

جدا از آموزش به دانشجویان دوره عمومی، آموزش دانشجویان تخصصی هم در بخش ما وجود داشت. در مورد رزیدنت هایی که داشتیم باید بگویم بسیاری از این عزیزان از لحاظ علمی به درجات بسیار بالایی رسیده اند و کاملا پاسخگو نیازهای آموزشی بخش های پروتز دانشکده های دندانپزشکی کشور چه در بخش عمومی و چه تخصصی هستند و این واقعا باعث افتخار و خرسندی بنده است که می بینم گلهایی که ما پرورش داده ایم اینطور به بار نشسته اند.

پروتز کامل هنر است

الان با پیدایش ایمپلنت واقعا انقلابی در دندانپزشکی و درمان های پروتزی ایجاد شده است. ولی لازم است اشاره کنم که رشته پروتز متحرک و بخصوص پروتز کامل یک هنر است که نباید همکاران دندانپزشک از آن غفلت کنند و به آن بی توجه باشند. بیماری که برای پروتز کامل مراجعه کرده همه چیز را از دست داده، استخوان را از دست داده، تونیسیته عضلات از بین رفته، تکلم و زیبایی بیمار مختل شده و تعذیه بیمار با اشکال روبرو است. در برخی موارد بی دندانی کامل حتی ایمپلنت هم نمی-تواند جوابگو باشد. حالا نمی دانم شانس من است یا نه ولی من مراجعان زیادی دارم که استخوان فک بشدت تحلیل رفته و وقتی به همکاران جراح ارجاع می دهم که بلکه با گذاشتن چند فیکسچر بشود از آنها کمک گرفت، جراح بخاطر تحلیل شدید استخوان استفاده از پیوندهای استخوانی وسیع را مطرح می کند. اغلب این بیماران در شرایط سنی و جسمی ای هستند که توان تحمل جراحی های سنگین را ندارند. در نتیجه عمدتا ما می مانیم و بیماری که با این شرایط نیاز به پروتز دارد. اینکه دندانپزشک بتواند از عهده درمان چنین بیمارانی برآید و بتواند کمکی به این بیماران انجام دهد واقعا یک هنر است.

درمان های بهتر، بهداشت بهتر، بی دندانی کمتر

به نظر من وضعیت بهداشتی مردم بهتر شده و به موازات آن کیفیت خدمات دندانپزشکی هم به واسطه پیشرفت های صورت گرفته ارتقا یافته است. مثلا الان درمان های ریشه بهتر از سابق انجام می شود که طبعا باعث می شود کار ما برای ساخت پروتزهای ثابت راحت تر شود. ترکیب اینها با هم باعث شده مردم تا سنین بالاتری دندان های خود را حفظ کنند و الان سن بی دندانی کامل بسیار بالاتر از قبل است. در سابق در سن 45 تا 50 سالگی مردم با بی دندانی مراجعه می کردند ولی الان شاهد هستیم که بیماران بالای 60 سال یا 70 سال یا حتی بالاتر، دست کم تعدادی از دندان های طبیعی خود را حفظ کرده اند. یک مساله دیگر بحث افزایش اطلاعات مردم از درمان های دندانپزشکی است. الان به محض اینکه والدین یک بچه متوجه درهم ریختگی دندان های کودک بشوند فورا او را نزد ارتودونتیست می برند در حالی که سابق اصلا چنین رویکردی وجود نداشت. بحث زیبایی را هم کنار بگذاریم، کرادینگ یکی از اصلی ترین عوامل تشدید پوسیدگی است و اگر دندان ها ردیف و مرتب باشند خطر پوسیدگی کمتر شده و بیمار بهتر می تواند بهداشت دهان را رعایت کند.

افزایش دانش ایمپلنت

ایمپلنت به هرحال رشته جدیدی است و من معتقدم کسانی که قصد فعالیت در این رشته را دارند باید با آگاهی و دانش کافی کار خود را شروع کنند. این مساله میسر نیست مگر با شرکت در دوره های آموزشی در کنگره های یا دوره های آموزشی با کیفیت که برخی موسسات خصوصی برگزار می کنند یا حضور مستمر در کنگره های علمی دندانپزشکی که باعث ارتقا دانش و اطلاعات همکاران می شود. الان شاهد هستیم که درمان های نامطلوب در زمینه ایمپلنت کمی زیاد شده و حتی در بین همکاران متخصص هم دیده می شود. دندانپزشکان ما باید سطح آگاهی خود را افزایش بدهند و بتوانند درمان های مطلوبی برای بیماران انجام بدهند تا باعث آسیب دیدن بیمار و سرخوردگی او نشود.

اهمیت درمان های رایج

طبعا مواردی وجود دارد که امکان قرار دادن ایمپلنت وجود ندارد. ما باید بیمار را محور توجه قرار بدهیم و تم کنگره 16 پروتز که بنده مسوولیت آن را برعهده دارم نیز همین است یعنی ببینیم بر اساس وضعیت و شرایط بیمار از تمام جنبه ها چه درمانی می توانیم برای او انجام بدهیم. بسیاری از بیماران به دلایل مختلف سیستمیک یا اقتصادی امکان دریافت ایمپلنت را ندارند و اینجا است که ما باید با درمان-های رایج(کانونشنال) بیمار را درمان کنیم و لازمه این کار این است که در زمینه درمان های پروتز ثابت و متحرک دانش کافی داشته باشیم. این مساله مختص همکاران متخصص نیست و دندانپزشکان عمومی هم باید حتما در زمینه پروتزهای دندانی رایج توانمند باشند. فرض کنیم قرار است برای بیماری یک درمان پارسیل با فریم فلزی انجام بشود. این کار نیازمند یک طراحی مناسب و صحیح است. اگر طراحی نامناسب باشد نتیجه آن از دست رفتن بقیه دندان ها خواهد بود. پس لازم است آگاهی دندانپزشک از درمان کافی باشد. دندانپزشک نباید صرفا به تکنیسن لابراتوار متکی باشد. تکنیسین که شرایط بیمار را نمی داند، وضعیت پریودونتال و مخاط دهان را ندیده است؛ تکنیسین یک کست گچی می بیند و بر همان اساس طراحی می کند در صورتی که این وظیفه دندانپزشک است که بر اساس معاینه و رادیوگرافی باید تشخیص بدهد که کجا می تواند رست یا کلاسپ بگذارد. بنابراین یک درمان کانونشنال می تواند جایگزین مطلوبی برای ایمپلنت باشد ولی دندانپزشک در مورد همین درمان های به ظاهر ساده و معمولی هم باید دانش و اطلاعات کافی داشته باشد.

انجمن پروتز

هدف این انجمن از اول پرورش این رشته و کمک به همه دندانپزشکان بوده و فکر میکنم با توجه به کارهایی که انجام شده در رسیدن به هدف موفق بوده است. کنگره های انجمن پروتز در زمره پرطرفدارترین کنگره های برگزار شده در ایران بوده و جمعیت زیادی از همکاران دندانپزشک همیشه با عشق و علاقه و بدون در نظر گرفتن بحث امتیار بازآموزی در آن شرکت می کنند تا مطالب جدیدی یاد بگیرند. موفقیت کنگره های پروتز مطلبی نیست که بنده بگویم بلکه واقعیتی است که همه به آن اذعان دارند. در مجموع به نظر من بعنوان عضو کوچکی از این انجمن، انجمن پروستودونتیست های ایران از بدو تاسیس تا بحال بسیار خوب کار کرده و امیدوارم این روند مثبت همچنان تداوم داشته باشد. امیدوارم همکاران جوان ما حضور موثرو مثبتی در کنگره ها داشته باشند. بنده امیدوارم در کنار برگزاری هر کنگره در ضمن آن از شرکت کنندگان برای سال آینده نظرخواهی بشود تا مشخص بشود که برای سال آینده چه چیزی مورد نیاز همکاران دندانپزشک است و سال بعد بر اساس همین نظرات تم اصلی کنگره تعیین بشود که همکاران بتوانند بیشترین استفاده را ببرند نه اینکه خود ما بنشینیم و بجای آنها تصمیم بگیریم. بهترین راه به نظر من این است که خود همکاران درباره مطالب درخواستی خود در کنگره ها نظر بدهند؛ بدین ترتیب بازدهی کنگره افزایش خواهد یافت گرچه همین الان هم بازدهی آن مطلوب است.

کنگره شانزدهم

این کنگره ماحصل تلاش همه همکاران است و در واقع بار اصلی برگزاری کنگره شانزدهم بر دوش همکاران و دوستانی است که در این کنگره با من همکاری می کنند. دبیر اجرایی ما آقای دکتر نواب روز و شب در حال کار و فعالیت هستند. آقای دکتر جوان که مسوولیت نمایشگاه را برعهده دارند خیلی زحمت می کشند. مهمتر از همه بخش علمی ما است که انتخاب مقالات و سخنرانان و برنامه ریزی پنل ها و برنامه های علمی را برعهده دارند. مسوولیت این بخش آخر با آقای دکتر خاکی و قائم مقام ایشان خانم دکتر حبیب زاده است که بصورت شبانه روزی در حال تلاش و فعالیت هستند و زحمت زیادی می کشند. دوستان دیگر ما هم هر کدام در بخش های دیگر کنگره فعال هستند و زحمت می کشند. وقتی کسی خودش دستی بر آتش نداشته باشد شاید متوجه نشود که برگزاری کنگره و هماهنگی بین گروه ها و افراد چقدر کار مشکلی است و من هم زمانی که خودم مستقیما درگیر این کار شدم فهمیدم که چقدر کار سخت و دشواری است که هم از نظر علمی هم از نظر اجرایی کمبود و ایرادی وجود نداشته باشد. گرچه در نهایت امکان ندارد که کاری بدون ایراد باشد ولی تلاش می کنیم که کنگره با حداقل اشکال و مشکل برگزار شود.

نخستین برنامه عملی

 یکی از کنگره های انجمن دندانپزشکی ایران بود؛ در زمانی که محل انجمن در خیابان ملاصدرا بود. کنگره هم در هتل هما برگزار می شد. من پیشنهاد کردم که بیماری را بیاوریم و یک قالب نهایی برای بیمار بگیریم و تعداد محدودی مثلا 15 نفر از همکاران را هم ثبت نام کنیم تا این برنامه را از نزدیک ببینند. مطمئن نیستم ولی فکر می کنم این نخستین ورک شاپ برگزار شده در یک کنگره دندانپزشکی بود. روزی که برای اجرای برنامه به کنگره رفتم دیدم یک یونیت را روی سن سالن گذاشته اند و اینقدر جمعیت زیاد بود که سالن کاملا پر شده بود. آن موقع هم که شرایط فیلمبرداری و ویدئو پروجکشن و اینطور چیزها وجود نداشت. طبعا این برخلاف آن چیزی بود که ما مد نظر داشتیم و بنده به مسوولین برگزاری گفتم که همکاران که چیزی نمی بینند ولی به من گفتند که خود همکاران اینطور استقبال کردند و ناچار شدیم همه را در سالن راه بدهیم. خلاصه اینکه ما آن بالا کار می کردیم و همکاران هم آن پایین نشسته بودند و واقعا نمی دانم چقدر استفاده کردند ولی بهرحال استقبال بسیار خوبی از این برنامه به عمل آمد و نشان می داد که چقدر همکاران به این قبیل برنامه ها علاقه مند بوده و هستند.

حرف آخر

دلم می خواهد به مناسبت مسوولیتم در کنگره شانزدهم انجمن پروستودونتیست های ایران به چند نکته درباره وضعیت فعلی دندانپزشکی کشور اشاره کنم. متاسفانه این رشته از علوم پزشکی روز به روز قداست خود را از دست داده و برخی از همکاران فقط جنبه های مالی را مد نظر قرار داده و سایر توجهات را نادیده می گیرند. این دسته از دندانپزشکان سعی نمی کنند با بیمار دوست شده و به خواسته-های او گوش کرده و تا جایی که لطمه ای به کیفیت علمی درمان ها وارد نشده آنها را برآورده کنند. امروزه می بینیم که برخلاف گذشته که درد عامل اصلی مراجعه بیماران به مطب های دندانپزشکی بود، بسیاری از بیماران برای دریافت درمان های زیبایی به دندانپزشک مراجعه می کنند.

دندانپزشک وظیفه دارد معایب و مزایای هر درمان را بطور کامل برای بیمار تشریح کرده و بیمار را وادار به پذیرش هیچ درمانی نکند بلکه گزینه های درمانی را برای بیمار تشریح کرده و او را در انتخاب درمان صحیح، به درستی راهنمایی کند. امیدوارم بخصوص همکاران جوان که به تازگی وارد این حرفه شده اند، با راهنمایی صحیح بیماران، بهترین درمان را برای آنها انجام داده و از انجام درمان-های نامناسب خودداری کنند، تا پیش وجدان خود شرمنده نباشند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *